Quay phim, chụp ảnh từ trên cao bằng drone đã trở thành xu hướng mạnh mẽ trong lĩnh vực truyền thông, du lịch, bất động sản và sự kiện. Tuy nhiên, đây cũng là mảng tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý nhất nếu người vận hành không nắm vững quy định.

Nhóm rủi ro 1: Vi phạm khu vực cấm quay phim. Nghị định 288/2025/NĐ-CP và các văn bản liên quan quy định rõ về việc cấm quay phim, chụp ảnh các khu vực có yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Cụ thể, không được quay/chụp các căn cứ quân sự, sân bay (cả dân dụng và quân sự), nhà máy điện và đường dây cao thế chiến lược, cơ quan trung ương, trụ sở các cơ quan ngoại giao, kho dự trữ quốc gia, cảng biển trọng yếu, nhà tù – trại giam. Hình ảnh chụp lén các khu vực này có thể bị quy vào tội danh thu thập trái phép thông tin liên quan đến quốc phòng – an ninh, với mức xử phạt hành chính từ 6 – 8 triệu đồng, và mức truy cứu hình sự cao hơn rất nhiều.

Nhóm rủi ro 2: Xâm phạm quyền riêng tư. Điều 32 và 38 Bộ luật Dân sự 2015 quy định cá nhân có quyền đối với hình ảnh và bí mật đời tư. Bay drone vào sân vườn, qua cửa sổ nhà người khác, quay phim đám cưới – tang lễ không được phép, hoặc ghi lại hình ảnh sinh hoạt cá nhân là vi phạm pháp luật, dù cho người vận hành không có chủ đích. Ngay cả khi quay ngoài trời tại nơi công cộng, nếu nhân vật xuất hiện nhận diện rõ và nội dung được phát hành thương mại, người làm phim cần xin giấy đồng ý sử dụng hình ảnh.

Nhóm rủi ro 3: Bay sai khu vực, sai độ cao. Drone quay phim thường có nhu cầu bay cao để lấy góc rộng, nhưng theo quy định, drone dân dụng nói chung không được bay quá 120m AGL nếu không có giấy phép đặc biệt. Khu vực đô thị có nhiều giới hạn về độ cao tuyệt đối do tĩnh không sân bay – ví dụ Hà Nội có vùng tĩnh không sân bay Nội Bài và Gia Lâm chồng lên một phần thành phố.

Nhóm rủi ro 4: Bản quyền và sở hữu trí tuệ. Hình ảnh từ drone về một công trình kiến trúc, tác phẩm điêu khắc lớn ngoài trời, hay logo doanh nghiệp dán trên tường – đều có thể bị coi là sử dụng tài sản trí tuệ của bên thứ ba nếu phát hành thương mại. Người làm phim nên kiểm tra giấy phép sử dụng và ghi nhận credit hợp lý.

Nhóm rủi ro 5: Trách nhiệm dân sự khi gây thiệt hại. Drone rơi gây thương tích người đi đường hoặc hư hỏng tài sản, người vận hành chịu hoàn toàn trách nhiệm bồi thường dân sự, đồng thời có thể bị xử phạt hành chính bổ sung. Bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba dành cho UAV (third-party liability insurance) là khoản đầu tư bắt buộc với mọi đơn vị làm phim chuyên nghiệp.

Khuyến nghị thực hành an toàn pháp lý. Trước mỗi dự án, lập danh sách các giấy tờ cần thiết: giấy phép điều khiển, phép bay khu vực cụ thể, hợp đồng với chủ địa điểm (nếu là khu tư), bảo hiểm UAV và nhân sự. Khi quay sự kiện đông người, thông báo trước cho ban tổ chức và lực lượng an ninh khu vực. Lưu giữ bản gốc video, dữ liệu bay, log từ ứng dụng – đây là chứng cứ quan trọng nếu phát sinh tranh chấp.

Tuân thủ pháp luật không phải là rào cản sáng tạo, mà là điều kiện để nghề quay phim drone phát triển bền vững và chuyên nghiệp.