Trong khi nhiều người vẫn cho rằng “drone cứ tự học là được”, thực tế cho thấy đào tạo UAV bài bản đã trở thành yêu cầu bắt buộc – cả về pháp lý lẫn về thực tiễn nghề nghiệp.

Lý do pháp lý. Nghị định 288/2025/NĐ-CP và Thông tư 146/2025/TT-BQP đã chính thức quy định: người điều khiển UAV từ 0,25kg trở lên phải có Giấy phép điều khiển bay; UAV từ 2kg hoặc bay BVLOS phải có giấy phép cao hơn. Việc cấp giấy phép chỉ được thực hiện tại các cơ sở đào tạo đã được Bộ Quốc phòng công nhận, theo chương trình chuẩn và quy trình sát hạch quy định trong Quyết định 2426/QĐ-BQP ngày 16/5/2026. Học tự phát không có giá trị pháp lý, dù người học có giỏi đến đâu.

Lý do an toàn. Thống kê toàn cầu cho thấy phần lớn các tai nạn drone đến từ người vận hành tự học. Họ thường thiếu kiến thức về quản lý rủi ro, đánh giá thời tiết, xử lý tình huống khẩn cấp và quy trình kiểm tra trước bay. Một khóa đào tạo bài bản đặt nền móng cho các phản xạ an toàn – những phản xạ chỉ có thể hình thành qua sự hướng dẫn của giảng viên có kinh nghiệm và môi trường thực hành có giám sát.

Lý do nghề nghiệp. Thị trường lao động UAV tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng. Các ngành hàng đầu cần nhân sự UAV gồm nông nghiệp, khảo sát địa hình, điện lực, xây dựng, truyền thông, an ninh, cứu hộ. Nhà tuyển dụng và đối tác chuyên nghiệp đều yêu cầu chứng chỉ từ các trung tâm đào tạo uy tín – tương tự như cách họ yêu cầu chứng chỉ lái xe, an toàn lao động hay PMP. Không có chứng chỉ, người vận hành chỉ có thể làm các công việc “tay ngang” giá thấp.

Lý do kinh tế. Một chiếc drone công nghiệp như DJI Matrice 350 RTK có giá khoảng 400 – 500 triệu đồng, kèm theo các module cảm biến chuyên dụng có thể lên tới hơn một tỷ. Drone nông nghiệp T40 giá 240 – 280 triệu. Chỉ một lần rơi do thao tác sai cũng có thể xóa sạch lợi nhuận của cả năm dự án. Chi phí một khóa học bài bản 15 – 30 triệu là khoản đầu tư rất nhỏ so với rủi ro phải gánh nếu thiếu đào tạo.

Lý do văn hóa ngành. Ngành UAV còn rất trẻ tại Việt Nam, và uy tín của ngành phụ thuộc vào chất lượng của từng người vận hành. Mỗi vụ tai nạn drone, mỗi lần xâm phạm quyền riêng tư, mỗi lần bay vào khu vực cấm đều khiến dư luận quay lưng và cơ quan quản lý siết thêm quy định. Đào tạo bài bản giúp xây dựng cộng đồng phi công drone có đạo đức nghề nghiệp, chuyên nghiệp và đáng tin cậy.

Đào tạo bài bản gồm những gì? Một chương trình chuẩn theo Thông tư 146/2025/TT-BQP bao gồm: lý thuyết hàng không cơ bản; pháp luật và quản lý vùng trời; khí tượng học; kỹ thuật drone; thực hành điều khiển trên giả lập và thực địa; xử lý tình huống khẩn cấp; sát hạch lý thuyết và thực hành. Thời lượng đào tạo thường 40 – 80 giờ tùy phân loại giấy phép. Kết thúc khóa học, học viên được sát hạch theo quy trình của Quyết định 2426/QĐ-BQP và nhận Giấy phép điều khiển phương tiện bay có giá trị pháp lý trên toàn quốc.

Kết luận. Đào tạo UAV bài bản không còn là lựa chọn – đó là yêu cầu bắt buộc, một khoản đầu tư xứng đáng cho cả an toàn cá nhân, sự nghiệp và sự phát triển bền vững của ngành. Người làm UAV nghiêm túc không thể bỏ qua bước này.